Në Afganistan, talebanët po ndalojnë në mënyrë jozyrtare mjekët dhe dentistët meshkuj që të trajtojnë gratë, duke i lënë shumë gra afgane pa kujdes mjekësor, sipas dëshmive të mbledhura nga gazeta britanike The Guardian dhe media Zan Times.

Megjithëse autoritetet talebane nuk e kanë shpallur publikisht një ndalim të tillë, The Guardian dhe Zan Times raportojnë se ai është përhapur në të gjithë vendin. Dentistët deklarojnë se ndalimi po zbatohet nga forcat e sigurisë talebane, të cilat kryejnë kontrolle në klinikat mjekësore dhe kërcënojnë mjekët me burgim nëse gjejnë paciente femra të pranishme.

Trajtimi ndërpritet në mes

Një nga gratë e intervistuara nga gazetarët është 37-vjeçarja Farida (emër i ndryshuar), e cila u kthye këtë vit në Herat, në Afganistanin perëndimor, nga Irani së bashku me familjen e saj. Për shkak të dhimbjeve të forta, në korrik ajo vizitoi një dentist; ai e informoi se disa dhëmbë duheshin hequr dhe zëvendësuar me implante ose proteza. Asaj iu kërkua të paguante paraprakisht për të gjithë procesin e trajtimit.

Gjatë vizitës së saj të tretë — kur ishte planifikuar vendosja e implanteve — asaj i thanë të kthehej në shtëpi dhe se do të kontaktohej më vonë. Kur ajo telefonoi vetë klinikën dy ditë më vonë, u njoftua se Ministria për Promovimin e Virtytit dhe Parandalimin e Vesit kishte nxjerrë një urdhër që ndalon dentistët meshkuj të trajtojnë gratë. Tre muaj më vonë, trajtimi i saj mbetet i papërfunduar. Madje as ambulancë pa “mahram”

Mjekëve meshkuj në shumicën e provincave, siç deklarojnë ata, u është urdhëruar të mos ekzaminojnë paciente femra, madje as në raste urgjente, përveç nëse është i pranishëm kujdestari mashkull i pacientes (“mahram”) ose nëse procedura të caktuara kryhen nga infermieret.

“Nuk ka rëndësi sa e thjeshtë është procedura apo sa serioze është gjendja e pacientes,” tha Samimi (emër i ndryshuar), një kirurg që punon prej 15 vitesh në një spital publik në Afganistanin verior.

Në provincën Balkh, raportohet se në muajin maj autoritetet urdhëruan spitalet dhe klinikat që të mos u drejtohen pacienteve femra me emrat e tyre, por t’i quajnë “Bibi”, madje edhe në recetat mjekësore.

Gratë, ndërkohë, nuk mund të bëhen as mjeke. Që nga dhjetori i vitit 2024, atyre u është hequr e drejta për të studiuar në institutet mjekësore, ndërsa mjekët në spitale kanë konfirmuar se e kanë të ndaluar të punësojnë gra. Mjeket që kanë mbetur në punë duhet të shoqërohen nga një “mahram” (kujdestar mashkull).

Një paciente tregoi se, edhe pse kishte ardhur e shoqëruar nga babai i saj, iu desh të priste në zyrë derisa të mbërrinte një grua tjetër me një “mahram”, e cila mund ta ndihmonte nëse do të ishte e nevojshme; kjo ndodhi sepse mjekut nuk i lejohej as ta prekte pacienten.

Në kundërshtim me deklaratat e talebanëve

Kjo dëshmi bie ndesh me deklaratat e mëparshme të talebanëve. Në muajin shkurt, Ministri i Komunikacionit, Hamdullah Nomani, kishte deklaruar se mjekët meshkuj do të konsideroheshin si “mahramë” gjatë trajtimit të pacienteve femra.

“Jeta njerëzore nuk ka aspak rëndësi për ta,” u shpreh një paciente, duke shtuar se në qytetin e saj nuk ka fare mjeke femra.

Nargis (emër i ndryshuar), asistente në një klinikë dentare në Xhalalabad, tregoi se disa mjekë vendosin dikë jashtë zyrës për të vëzhguar nëse po afrohen talebanët, ndërkohë që ata po trajtojnë një paciente.